• Yakup Bedirhan Menteşe

DOĞAL AFET NEDİR? DOĞAL AFET ÇEŞİTLERİ NELERDİR? YAŞANAN EN BÜYÜK DOĞAL AFETLER NELERDİR?

İnsan hayatını etkileyen doğanın yeryüzündeki tahribatıdır. Peki bu afetler nasıl oluşuyor? Doğal afetlerin çeşitleri nelerdir? Dünyaya ve insanlara en büyük zararları veren doğal afetler nelerdir? Bu sorularımızın cevaplarını zaman kaybetmeden hep birlikte öğrenelim…


Doğal Afet Nedir?

En genel tanımıyla insanlar için fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran, normal yasamı ve insan faaliyetlerini durdurarak veya kesintiye uğratarak toplulukları etkileyen doğal, teknolojik veya insan yapısı kökenli olaylara doğal afet denilmektedir. Dünya her yıl doğal afetler yaşanıyor. Nüfusun yoğun olduğu bölgelerde doğal afetler meydana geldiğinde, birçok insan hayatını kaybedebilir. Yakın tarihli bir örnek, 200'den fazla insanın öldüğü 2016 İtalyan depremidir. Depremlerin en ölümcül olanı 1556'da yaklaşık 830.000 kişinin hayatını kaybettiği Çin'de meydana geldi.


Dünyada gerçekleşebilecek doğal afet çeşitlerini inceleyelim.

Doğal Afet Çeşitleri Nelerdir?

Dünyada gerçekleşen toplam 31 tane doğal afet çeşidi bulunmaktadır. Bunların 28 tanesi meteorolojik sebeplerden oluşan doğal afetlerdir. Geri kalan doğal afetler jeolojik ve biyolojik afetlerdir. Doğal afetlerin hepsi her ülkede yaşanmamaktadır. Ülkelere göre doğal afet çeşitleri ve bunların önem sırası vardır. Örneğin, Karadeniz Bölgesinde doğal afetler şiddetli yağışlar, seller, orman yangınları, heyelan, dolu fırtınaları, çığlar, donlardır. Meteorolojik sebeplerden kaynaklı ülkemizde sıkça yaşanan doğal afetler dolu fırtınaları, sel, taşkın, orman yangınları, kuraklık, şiddetli yağış, şiddetli rüzgâr, yıldırım, çığ, kar ve fırtınalardır.


Marmara Depremi

Depremler: Depremler, dünya bastırılmış enerjiyi serbest bıraktığında fay hatlarının kırılması ve zeminin sallanmasına neden olduğunda bir deprem meydana gelir. Dünya'nın zemini, tektonik plakalar adı verilen çok büyük birkaç kara parçasından oluşur. Çoğu deprem, bu plakalar bir şekilde birbirine sürtündüğünde meydana gelir. Aynı plakalar, birbiriyle çarpıştıklarında ise dağlar oluşturur. Dağlar oluştukça depremler hissedilebilir. Bazen insanlar mayın patlamaları veya nükleer testler yaptıklarında depremlere neden olurlar. Depremler için her zaman hazırlıklı olmalıyız. Gerekli deprem eğitimleri almalı ve gerekli deprem önlemlerini almalıyız. Deprem çantalarınız her zaman hazır olmalı.


Kasırga (Hortum), Tayfunlar ve Siklonlar: Kasırgalar, tayfunlar ve siklonlar, gerçekten büyük bir fırtınanın daire şeklinde döndüğü aynı hava olayını ifade eder. Fırtına bulutunun spiral şeklinde döndüğünü, yere değdiğini ve ardından gökyüzüne doğru uzandığını göreceksiniz. Bir fırtına, saatte 120 km/h üzerinde bir rüzgâr hızına ulaştığında, fırtınanın bulunduğu yere bağlı olarak bir kasırga, tayfun veya siklon olarak sınıflandırılır. Fırtına Atlantik ve Kuzey Pasifik'te meydana gelirse kasırga olarak adlandırılır. Fırtına Pasifik'in kuzeybatı kesiminde meydana gelirse, buna tayfun denir. Güneybatı Pasifik ve Hint Okyanusu'nda, aynı tür fırtınaya siklon denir.

Yanardağ (Volkanik Dağ) Patlamaları: Dünyanın derinliklerinde aşırı yüksek sıcaklıklarda bulunan bazı kayalar yavaşça erir ve magma adı verilen kalın, akan bir maddeye dönüşür. Magma, çevresindeki sert kayadan daha hafif olduğu için yükselir ve magma odalarında toplanır. Sonunda, magmanın bir kısmı havalandırma deliklerinden ve yarıklardan Dünya'nın yüzeyine doğru iter. Patlayan magmaya lav denir. Bazı volkanik püskürmeler patlayıcıdır ve diğerleri değildir. Bir püskürmenin patlayıcılığı, magmanın bileşimine bağlıdır. Magma ince ve akıcıysa, gazlar buradan kolayca kaçabilir. Bu tür bir magma patladığında, volkandan dışarı akar. Patlamalar tehlikeli ve ölümcüldür.


Orman Yangınları: Orman, çalı veya bitki örtüsü yangını olarak da adlandırılan orman yangınları, bitkilerin orman, otlak, çalılık arazi veya tundra gibi doğal bir ortamda kontrolsüz ve öngörülmeden yanması veya yakılması olarak tanımlanabilir. Orman yangınları çevresel etmenler örneğin rüzgarlar veya yıldırım düşmesi gibi ya da dolaylı etkenler aşırı kuraklık, arazi temizlenmesi gibi insan tetiklemeleri ile de oluşabilir. Orman yangınları ile ilgili daha detaylı bilgi için buraya tıklayınız.

Kuraklık: Kuraklık, bir bölgenin veya bölgenin normalin altında yağış yaşadığı bir dönemdir. Yeterli yağış eksikliği, yağmur veya kar, toprak neminin veya yeraltı suyunun azalmasına, akarsu akışının azalmasına, mahsulün zarar görmesine ve genel bir su kıtlığına neden olabilir. Kuraklık, kasırgalardan sonra en pahalı ikinci hava olaylarıdır. Kuraklık insanları çeşitli şekillerde etkiler. Temiz içme suyuna erişim tüm yaşam için gereklidir ve su kaynakları kuraklık sırasında azalabilir.

Tsunamiler: Bir tsunami, bir su altı depreminin veya volkanik patlamanın neden olduğu büyük dalgalardan oluşur. Japoncada tsunami kelimesi 'liman dalgası' anlamına gelir. Bu dalgalar 30 metre yüksekliğe kadar çıkabilir ve üzerinde sörf yaptığınız yumuşak dalgalar değildir. Bu dalgalar binaları, ağaçları ve yollarındaki diğer her şeyi yıkabilen yıkıcı dalgalardır.

Sel (Taşkın): Sel, dünyayı kaplayan bir su akışıdır. Bu taşma, yolundaki binalara ve arabalara zarar verebilir. Şiddetli bir selde su evlere sızabilir ve onları tamamen kaplayarak her şeyi mahvedebilir. Ve insanlar sele yakalanırsa, selle yıkanıp boğulabilirler.

Toprak Kayması (Heyelan): Toprak kaymaları, zemin o kadar ıslandığında meydana gelir ki, zemindeki her kir sıvı bir kütleye dönüşür ve bir sel gibi hızla dik bir yokuştan aşağı akar. İnsanlar veya hayvanlar toprak kaymasına yakalandıklarında, çamur onları aşağı doğru sürüklediği için dışarı çıkmak çok zor hale gelir. Kurtarılmazlarsa ölebilirler.

Çığ: Çığ, bir grup kar, buz veya kayanın, genellikle bir dağın yamacından hızla aşağıya düştüğü zamandır. Bir kişinin bir dağın yanında, üstünde bir yığın karla durduğu filmler görmüş olabilirsiniz. Bir şey bağırır ve sonra tüm karın ona doğru yokuş aşağı düştüğünü görürsünüz. Bu bir çığ. Çığlar insanları ve hayvanları canlı canlı gömebilir.

Don: Yeryüzündeki havanın 0°C’nin altında veya 0°C ‘ye yakın sıcaklıklarda meydana gelen donma olayına don denmektedir. Yüksek bölgelerde soğuyan ve ağırlaşan hava, çukur alanlarda toplanarak buraların donmasına neden olmaktadır.

Dolu Fırtınaları: 5 mm ile 5 cm çapları arasında değişen, gökyüzünden yağan buz parçalarına dolu denir. Tek bir buluttan düştüğü için lokal bölgelerde görülür. 10 sn. ile 40 dakika arasında sürer. Dolu Fırtınaları ise sert rüzgarların etkisiyle bulutlar arasında dolaşan doluya yapışan tabakalar buz parçalarını ağırlaştırarak ve sert rüzgarlarla birlikte yeryüzüne çok daha sert düşmesi daha büyük tahribatlara yol açmaktadır.

Yaşanan En Büyük Doğal Afetler Nelerdir?

Her yıl doğal afetler yaklaşık 90.000 kişiyi öldürmekte ve dünya çapında yaklaşık 160 milyon insanı etkilemektedir. Doğal afetler arasında depremler, tsunamiler, volkanik patlamalar, heyelanlar, kasırgalar, seller, orman yangınları, sıcak dalgaları ve kuraklık yer alır. İnsan yaşamları üzerinde ani bir etkiye sahiptirler ve genellikle etkilenen kişilerin fiziksel, biyolojik ve sosyal çevrelerinin tahrip edilmesiyle sonuçlanır. Böylece sağlıkları, sosyal statüleri ve hayatta kalmaları üzerinde çok büyük etkiler yaratmaktadır. Peki dünyada yaşanmış 10 büyük doğal afetin neler olduğunu biliyor musunuz? Hep beraber öğrenelim.


  1. Çin Seli: 1931 yılı temmuz ayında yaşanan sel felaketinde 2 milyon insan ölmüştür. (4 milyon insanının hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.)

  2. Çin Sarı Nehir Seli: 1887 yılı Eylül ayında yaşanan sel felaketinde 2 milyon insan ölmüştür.

  3. Şensi Depremi (Çin): 23 Ocak 1556 yılında yaşanan afette 830.000 insan hayatını kaybetmiştir.

  4. Tangshan Depremi (Çin): 28 Temmuz 1976 yılında yaşanan felakette 655 bin insan öldüğü tahmin ediliyor.

  5. Bhola Kasırgası (Doğu Pakistan): 13 Kasım 1970 yılında yaşanan bu kasırgada 500 binden fazla insan ölmüştür.

  6. Haiti Deprem: 12 Ocak 2010 yılında yaşanmış depremde 316.000 insan hayatını kaybetmiştir.

  7. Hint Okyanusu Depremi ve Tsunami: 26 Aralık 2004 yılında yaşanan felakette 310 bine yakın insan hayatını kaybetmiştir.

  8. Antakya Depremi: Listedeki en eski afet olan 526 Mayıs ayında yaşanan Antakya Depreminde 300 bin kişi hayatını kaybetmiştir.

  9. Haiyuan Depremi (Çin): 16 Aralık 1920 yılında yaşanan depremde 273 bin insan hayatını kaybetmiştir.

  10. Nina Kasırgası (Çin): 7 Ağustos 1975 yılında Çin'de etkili olan kasırga 231 bin kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanmıştır.


30 Ekim 2020 tarihinde geçekleşen ve hepimizin derin üzüntü duyduğu İzmir Depremi'nde vefat eden insanlarımıza ve yaralanan İzmir halkına geçmiş olsun diliyoruz. Sığacık ve Akarca bölgelerinde oluşan Tsunami nedeniyle hayatını kaybeden ve yaralanan insanlarımıza da geçmiş olsun diliyoruz.

14 görüntüleme

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Yakın Zamanda Eklenen Diğer Yazılar

İlgili Anahtar Kelimler

Kategoriler

#Dönüştürbeni

#Zerowaste

#Trashtag

#Sıfıratık

TohumX Blog

Hakkımızda

Yardım

Youtube