• Aleyna İpçi

KARBONUN DÜNYADA BIRAKTIĞI İZLER - KARBON AYAK İZİ

En son güncellendiği tarih: 2 Kas 2020

Karbon ayak izi nedir? Karbon ayak izini etkileyen faktörler nelerdir? Hepimiz televizyonlarda bile olsa bir kere duymuşuzdur bu ismi fakat asıl soru ne olduğu hakkında bir fikrimiz var mı? Nasıl hesaplandığını ya da doğaya olan katkısı, zararı, daha da önemlisi nasıl azaltılabileceği gibi sorulardan haberdar mıyız? Gelin biraz bunun hakkında konuşalım...



Karbon Ayak İzi Nedir?

Karbon ayak izi, ulaşım, ısınma, enerji tüketimi veya satın alınan herhangi bir ürün nedeniyle her bir kişinin atmosfere saldığı karbon miktarını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Her bir insan yaşadığı yere ve yaşam şekline göre farklı miktarda karbon salımına neden olur. Yediklerimizden ulaşım şeklimize ve enerji tüketimimize bağlı olarak herkesin Karbon Ayak İzi farklılık gösterir. Günlük hayatta yaptığımız birçok şey belli bir miktar karbondioksit salınımına neden olur. Buna sebep olan 2 ana faktör vardır.


Karbon Ayak İzini Etkileyen Bireysel Faktörler

1. Bireysel Araba Kullanımı: Araçlar genellikle fosil yakıt tükettiği için doğrudan karbon emisyonuna neden olurlar. Kişi başına düşen araç sayısındaki artış, toplam alanı doğrudan etkiliyor.

2. Evde Kullanılan Yakıt: Ev ısıtması için kullanılan doğal gaz ve kömür gibi yakıtlar da karbon emisyonlarının doğrudan nedenlerinden biridir. Ancak doğal gaz emisyonları kömürden çok daha azdır.

3.Tüketilen Elektrik: Elektrik üretmek için fosil yakıtlar kullanıldığından, gerekli elektrik miktarı arttıkça, karbon emisyonları dolaylı olarak artacaktır.

4. Ev Aletleri: Ev aletleri aynı zamanda evlerin elektrik tüketimini de artıracaktır.

5. Hava Yolculuğu ve Toplu Taşıma: Özel araçlar yerine toplu taşımanın kullanılması önerilse de otobüs, tren ve metro gibi araçlar da yakıt tüketimi ve gidilen mesafeye bağlı olarak karbondioksit salmaktadır. Bununla birlikte, en yaygın ulaşım şekli hava yolculuğu.

6. Eğlence ve Turizm: Eğlence ve turizm ihtiyaçları sırasında kullanılan ürün, hizmet ve yakıt miktarı karbon ayak izini etkiliyor.

7. Besinler ve İçecekler: Et üretimi, kimyasal gıdalar ve ithal gıdalar bu kategoride en etkili faktörlerdir. Et üretimi, gıda işleme ve ithal gıda nakliyesi için kullanılan süreçler karbon ayak izini artırıyor.

8. Kıyafet ve Ayakkabılar: Kıyafet ve ayakkabıların üretim süreci karbon salınımında etkilidir.

9. Atıklar ve Geri Dönüşüm Eksikliği: Doğaya bırakılan atıklar ve geri dönüştürülemeyen atıklar (kâğıt, cam ve plastik gibi) karbon ayak izini ciddi şekilde etkileyecektir.

10. Yeşil Alanları Koruyamamak: Yeşil bitkilerin sağladığı birçok faydaya ek olarak, karbon ayak izinin etkisini de doğrudan azaltma yeteneğine sahiptir. Çünkü bitkiler fotosentez sırasında karbondioksiti emer ve doğanın ihtiyaç duyduğu oksijeni serbest bırakır.

11. Çevre Kirliliği: Atık, kirlilik ve vahşi yaşamı koruyamama, atmosfere daha fazla karbon salacak ve doğanın bu difüzyonu absorbe etme kabiliyetini azaltacaktır.

12. İhtiyaçtan Fazla Tüketme Alışkanlığı: Bu salınımlara neden olan tüm faktörlerden vazgeçme şansımız olmasa da tüketimden fazla alışkanlık ciddi şekilde salınıma neden olmuştur. Gıda, elektronik, giyim ve ayakkabı gibi aşırı tüketim faktörleri yalnızca üretimi artırmakla kalmaz, aynı zamanda bu ürünlerin tüm yaşam döngüsü boyunca karbon içeriğini de artırır.


Karbon Ayak İzini Etkileyen Kurumsal Faktörler

Karbon ayak izini etkileyen organizasyonel faktörlere bakarken, hizmet sağlamak veya ürün üretmek için gerçekleştirilen faaliyetlere bakmalısınız. Bu içerikler şirket, şehir ve belediye gibi farklı seviyelerde görüntülenebilir. Hesaplama kriterleri temelde aynıdır.

Fosil yakıtların yanmasından kaynaklanan sera gazı emisyonları, küresel ısınmanın en büyük nedenlerinden biridir.

Küresel ısınma sorununu uluslararası düzeyde çözmek için 1997 yılında "Kyoto Protokolü" imzalanmış ve 2005 yılında uygulanmıştır. Ek olarak, Dünya Standartları Örgütü (ISO) sera gazı emisyonlarına ilişkin ISO: 14064 standardını yayınladı. "Kyoto Protokolü" ve ISO 14064 kapsamında yayınlanan "Sera Gazı Protokolü" ne göre, karbon ayak izini doğrudan veya dolaylı karbon ayak izi oluşumuna göre iki kısma ayırıyoruz:


Birincil (Doğrudan) Karbon Ayak İzi

Raporlama yapan kuruluşun sahip olduğu veya kontrol ettiği gazlardan doğrudan salınan gazın ölçümüdür.


İkincil (Dolaylı) Karbon Ayak İzi

Raporlama yapan kuruluşun faaliyetleri tarafından üretilen bir kaynaktan gelir, ancak başka bir tüzel kişilik tarafından kontrol edilir.


Karbon Ayak İzi Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Karbon ayak izi hesaplaması, insanların ne kadar karbon ürettiklerini keşfetmelerinin önemli bir yoludur. Böylelikle ne kadar karbon üretildiğini ve çevreye ne kadar zarar verildiğini anlamak mümkün olacak. Bunun için nerede yaşandığını ve ne kadar enerji tüketildiğini bilmek yeterlidir. Yüksek karbon ayak izine sahip kişiler yukarıdaki detaylara dikkat ederse büyük bir fark yaratacak ve karbon salınımını azaltarak doğayı koruyacaktır.


Karbon Ayak İzimizi Nasıl Azaltabiliriz?

Enerjiden tasarruf ederek ve bazı alışkanlıkları değiştirerek karbon ayak izimizi azaltabiliriz. Örneğin, araba kullanmak yerine otobüs veya tren gibi toplu taşıma araçlarını kullanmak karbon emisyonlarımızı azaltacaktır. Evlerimizin yalıtım performansını artırmak için enerji tasarruflu ampullerin kullanılması ve mümkün olduğunda yenilenebilir enerji kullanımı da karbon ayak izini etkili bir şekilde azaltabilir. Sığır ve kümes hayvanları da etkili bir şekilde sera gazları salabildiğinden, bu hayvanlara olan talebi azaltmak için kırmızı et tüketimini azaltabilir ve böylece üretimi azaltabilir. Ayrıca ağaçlar karbondioksiti emer ve oksijen üretir. Bu nedenle doğaya olan borçlarımızı ödemek için ağaç dikebiliriz.

17 görüntüleme

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Yakın Zamanda Eklenen Diğer Yazılar