• Berkay Soran

PLASTİKLER HAYAT SONLANDIRIYOR!

Bu yazımızda plastik kirliliğinin ne durumda olduğunu, plastiklerin canlılara ne gibi zararlar verdiğini ve insan yaşamı üzerindeki etkilerini inceleyeceğiz.


Büyüyen dünya nüfusuyla beraber tek kullanımlık plastik tüketimi sürekli artmaktadır. Geri dönüştürülmeyen bu plastikler ise dünya üzerindeki plastik baskısını arttırıp dünyanın en önemli çevre sorunu haline geldi. Plastik kirliliğinin bu denli artmasının en önemli nedenlerinden biri ülkelerin çöp toplama sistemlerinin yetersiz olmasından dolayı kaynaklanıyor. Geri dönüşüm için iyi bir altyapıya sahip olmayan ülkelerde plastik kirliliğinin daha da artması bekleniyor. Peki plastik kirliliği nasıl bu kadar arttı?



Üretilen plastikler genellikle fosil yakıtlardan üretildiği için doğada yüzyıllarca kalabilmektedir. Plastik üretiminin bu denli artması ise 1940'lı yıllardan sonrasına dayanıyor. Arabalardan tutun içme suyunun temizlenmesine kadar çok önemli bir yere sahip olsa da son yıllarda plastiklerin tek kullanımlık olarak kullanılması plastik kirliliğinin artmasına sebep oldu. Üretim yapan şirketlere kolaylık sağlasa da bu tek kullanımlık plastikler her yıl ortaya çıkan plastik kirliliğinin %50 den fazlasını oluşturmaktadır. Aslında sorun üretimi değil geri dönüşümünün yapılmamasıdır diyebiliriz.


RAKAMLAR HER ŞEYİ GÖSTERİYOR!!!

  • Üretilen plastiklerin %50 si son 20 yılda üretildi.

  • Her yıl yaklaşık olarak 10 milyon ton plastik okyanuslara atılıyor. Buda sahillerin kirlenmesine neden oluyor.

  • 1940'lı yıllardan bu yana 450 milyon tona yakın plastik üretildi. Gelecek 10 yıl içinde bu rakamın 2 katına kadar çıkması bekleniyor.

  • Geri dönüştürülmeyen bu plastikler birçok katkı maddesi içeriyor. Bu durumda katkı maddeleri plastiklerin ömrünü uzatıp yüzyıllarca doğada kalmasını sağlıyor.


HAYVANLARIN HAYATINI SONLANDIRIYOR

Her yıl milyonlarca hayvanın hayatının son bulmasının baş sorumlusu plastiklerdir diyebiliriz. Özellikle deniz canlılarının hayatını etkileyen plastik atıklar nesli tükenmekte olan canlılar da dahil olmak üzere yaklaşık 800 hayvan türünün hayatını etkiliyor.



Hayvan ölümlerinin nedeni açlıktan çok plastiklerdir diyebiliriz. Deniz canlılarından sadece birkaçı olan kaplumbağalar, folklar insanların denizlere attığı plastiklerden dolayı boğularak ölüyor. Bilim adamları tarafından yapılan araştırmalarda balıklar, midyeler başta olmak üzere yaklaşık 100 deniz canlısının bünyesinde mikroplastikler bulunduğu gözleniyor. Bu mikroplastikler canlıların sindirim sistemini tıkıyor ve delinmiş organları tıkayarak canlıların ölümüne sebep oluyor. Kara hayvanlarına gelecek olursak zebralar, filler, kaplanlar başta olmak üzere karada yaşayan hayvanların plastikleri tükettiğini ve bazı durumlarda ölümlerine sebep olduğunu söyleyebiliriz.


İNSANLAR NASIL ETKİLENİYOR?

Yediğimiz balıklarda ve kabuklu deniz hayvanlarında genellikle küçük plastik parçaları vardır. Bilim adamları bunun sağlığımız için ne anlama geldiğini bulmak için birçok araştırma yapıyorlar. Bilim adamları hem doğada yakalanan hem de çiftçiliği yapılan deniz ve tatlı su türlerine dönüşen mini plastik parçalarını mikroskoplarla inceliyorlar. Şu ana kadar yaklaşık 114 su canlısı türünde mikroplastik buldular. Bu 114 türün yaklaşık 100'ü bizim yemek tabaklarımızda yediğimiz canlı türleridir. Aslında şu ana kadar yapılan araştırmalarda net bir şekilde insan sağlığına dair sonuç bulunamasa da soluduğumuz havadan içtiğimiz hem musluktan hem de şişelenmiş suya, yediğimiz yiyeceklere ve giydiğimiz giysilere kadar bu malzemeye dalmış durumdayız.



Plastikler bünyesinde birçok kimyasal bulundurur. Bilim adamları tarafından yapılan araştırmalarda çok net bir sonuç bulunmasa da plastiklerin içerdiği kimyasalların bazılarının hangi sonuçlara yol açabileceği bilinebiliyor. Bu kimyasallardan bazıları endokrin bozucu olarak kabul edilir ,bu kimyasallar normal hormon işlevine müdahale eden, hatta kilo alımına katkıda bulunan kimyasallardır. Alev geciktiriciler, fetüslerde ve çocuklarda beyin gelişimine müdahale edebilir; plastiğe yapışan diğer bileşikler kansere veya doğum kusurlarına neden olabilir.


PLASTİK POŞETLER - ÇEVRE

İnsanlar çok uzun süredir insanlar alışverişlerinde plastik poşetler kullanıyorlar. Plastik torbalar ham petrolden yapılır. Bu büyük bir sorundur çünkü ham petrol önemli miktarda kirlilik yayar ve bu, ürünün biyolojik olarak parçalanamayacağı anlamına gelir. Doğada 400 yılı aşkın süre kalabilen bu plastik torbalara en iyi alternatif yeniden kullanılabilir torbalardır. Plastik torbaların çevreye verdiği çok önemli 2 zarar vardır. Bunlar:

  • Her yıl yaklaşık 100.000 deniz kaplumbağasının ve diğer deniz hayvanlarının çantalarda boğuldukları veya onları yemek zannederek öldüğünü tahmin edilmesi.

  • Pasifik Okyanusu'ndaki “plastik çorba” yaması denilen şeyin okyanusun kabaca% 80'ini oluşturması.

Şu anda ülkeler plastik poşet tüketiminin azalması için plastik poşetleri marketlerde, eczanelerde ve daha birçok alışveriş yapılan yerlerde belli bir ücrete tekabül tutarak satılmasını istedi. Yapılan bu eylem geçtiğimiz yıllara nazaran plastik poşet tüketiminin %20 oranında azalmasını sağladı.




PLASTİK SU ŞİŞELERİ-ÇEVRE

Plastik poşetlerde olduğu gibi, plastik su şişeleri yakın zamana kadar günlük yaşamın önemli bir parçası olarak kabul edilirken, tek kullanımlık olarak piyasada çok kısa bir ömre sahipti. Plastik su şişeleri günümüzde hala çok sık kullanılmakta ve bazı sorunlara yol açmaktadır. Bunlar:

  • Üretim için yüksek miktarda fosil yakıtı gerektiren depolama sahalarında taşmaya yol açar.

  • Okyanus yüzeyini kaplayarak alışkanlıkların ve vahşi yaşamın yok olmasına yol açar.

  • Denizaşırı ülkelerden su ithal etmek, nakliye ve teslimat için kamyonlara ihtiyaç duyuyor ve bu da çevresel etkiye sahiptir.

Ülkemizde ve diğer birçok ülkede saniyede 1000 tane plastik su şişesi kullanılıyor. Peki bu konuda ne yapılması gerekiyor? Bu konuda yapılabilecek en önemli şey insanların plastik şişeleri atmak yerine yeniden kullanmaya teşvik edilmesidir. İnsanlar plastik şişelerini kullanım ömrü bitene kadar kullanırsa dünya çapında büyük oranda plastik kirliliği azalabilir. Ayrıca devletler bu konuda çözüm olarak ekstra su çeşmeleri / yeniden doldurma noktaları yaparak plastik su şişeleri kullanımını uzun süreli yapıp insanları teşvik edebilir.



PLASTİK BARDAKLAR-ÇEVRE

Dünyada plastik kirliliğinin başında gelen bir plastik türü de plastik bardaklardır. Dünyada her yıl yaklaşık 16 milyar kağıt bardak kullanılıyor, bu da 6,5 milyon ağacın kesilmesine, 4 milyar galon suyun israf edilmesine ve 54.000 eve bir yıl boyunca enerji verecek enerjinin de boşa gitmesi anlamına geliyor.

Plastik bardaklar yerine yeniden kullanılabilir bardaklar kullanarak çevreye yardımcı olabilirsiniz. Bu yeniden kullanma ve doldurma modeli sayesinde dünya çapında plastik bardak kullanımının yarıya inmesi bekleniyor. Süpermarketler ve kafeler yeniden kullanma ve doldurma modelini uygulamaa başlamış ve olumlu sonuçlar almışlardır.

8 görüntüleme

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Yakın Zamanda Eklenen Diğer Yazılar